Bijeenkomst 13 februari 2025
Op 13 februari 2025 vond op Landgoed Kraaiveld de kick-off bijeenkomst van het extensiveringsproject Boeren van het Zuiden plaats. Alle 19 deelnemers kwamen samen met betrokken organisaties (EVO Kompas, Louis Bolk Instituut en Stichting Duinboeren en Maatschappij) om de start en opzet van het project te bespreken. Tijdens de bijeenkomst werden de rollen, verantwoordelijkheden en planning toegelicht en presenteerden deelnemers en organisaties hun bijdrage en specialisme. De bijeenkomst werd afgesloten met een rondleiding over het landgoed.
De kick-off zorgde voor een duidelijke basis en markeerde de start van de projectwerkzaamheden.
Bijeenkomst 6 maart 2025
Op 6 maart 2025 vond bij Melkveebedrijf Sprangers in Kaatsheuvel de bijeenkomst Boeren van het Zuiden plaats. Tijdens de bijeenkomst is de organisatie en governance van het project toegelicht, dat als project valt onder de Stichting Duinboeren en Maatschappij (SDM). Afspraken zijn gemaakt over rollen, waaronder het beleggen van de projectleidersrol bij Judith, en over de samenstelling van stuurgroep en projectgroep.
Verder zijn praktische en inhoudelijke onderwerpen besproken, zoals gegevensuitwisseling via Huddle, monitoring en verslaglegging richting RVO, financiële afspraken en voorschotten, mest- en grondregels, en de gezamenlijke verantwoordelijkheid om binnen de projectvoorwaarden te blijven. Het doel van het project is extensiveren, het ontwikkelen van een toekomstbestendige en rendabele bedrijfsvoering en het zichtbaar maken van maatschappelijke en biodiversiteitsresultaten.
EVO Kompas en het LBI ondersteunen bij data-analyse, individuele bedrijfsplannen en gebiedsontwikkeling. Er wordt gewerkt aan een gezamenlijke gebiedsagenda, een communicatieplan en monitoring van resultaten.
Bijeenkomst 18 april 2025
Op 18 april 2025 kwam Boeren van het Zuiden bijeen bij Brouwerij Vandeoirsprong in Oirschot. Het verslag van de vorige bijeenkomst werd vastgesteld en er is besloten over het aangepaste voorstel voor de governance. Daarnaast zijn de betaling van het voorschot, de terugkoppeling uit de penvoerdersbijeenkomst en het proces rond de Opgave Jaarlijks Beheer toegelicht.
De begeleiding van deelnemers is inmiddels gestart: vrijwel alle kennismakings- en strategiegesprekken zijn ingepland en het gebiedsplan moet in juni 2025 gereed zijn. Besloten is dat dit een eigen gebiedsplan wordt, zonder formele aansluiting bij GGA-processen. Ook is Huddle toegelicht als platform voor informatie-uitwisseling en zijn afspraken gemaakt over de jaarplanning en bijeenkomsten.
Het LBI gaf een uitgebreide toelichting op monitoring. Naast verplichte monitoring is er brede wens om maatschappelijke, economische en milieueffecten (zoals stikstof, nitraatuitspoeling, bodemkwaliteit en biodiversiteit) inzichtelijk te maken, met als doel de meerwaarde van extensieve, grondgebonden melkveehouderij aan te tonen en toekomstig betaald te krijgen voor geleverde maatschappelijke diensten. Bestaande meetnetten en projecten worden hierbij zoveel mogelijk benut.
Tot slot is in de rondvraag besproken dat er binnen de groep ruimte is om grond en vee onderling af te stemmen en is aandacht besteed aan de installatie en het gebruik van Huddle.
Bijeenkomst 17 juni 2025
Tijdens de bijeenkomst is teruggeblikt op de voortgang van de Opgave Jaarlijks Beheer (OJB) 2025, die eind mei is ingediend. Er is ruim 48 hectare meer aangevraagd dan vorig jaar. Over de verdeling van circa 15 hectare ‘overruimte’ worden voorstellen uitgewerkt. Daarnaast wordt nog duidelijkheid gevraagd bij RVO over het gebruik van gronden van Rijkswaterstaat.
De governance is bijna afgerond (laatste handtekening ontbreekt) en de stuurgroep komt in juli bijeen om het communicatie- en gebiedsplan te bespreken. Ook is de liquiditeitenplanning en het uitbetalingsmoment besproken.
Voor de monitoring van de extensiveringsregeling zijn met alle deelnemers gesprekken gevoerd. Deelnemers worden gevraagd te werken met de fosfaatplanner van CRV, zodat dieraantallen en stikstof/fosfaat goed onderbouwd kunnen worden richting RVO.
Het Louis Bolk Instituut (LBI) start met metingen van nitraat, botanische samenstelling en bodemkwaliteit op alle bedrijven. Deelnemers kiezen drie representatieve percelen voor meerjarige monitoring.
Er is aandacht besteed aan fiscale gevolgen van de extensiveringsvergoeding: mogelijke hogere winst en belastingdruk kunnen worden beperkt via investeringen, onderhoud, pensioenvoorzieningen en andere fiscale instrumenten.
In de rondvraag kwamen o.a. bodemkwaliteit, organische stof en waterbergend vermogen aan bod. Blijvend grasland en niet scheuren werden benoemd als cruciaal voor een goede bodem.
De bijeenkomst werd afgesloten met een rondleiding op het bedrijf van de familie Reintjes, waar Giel Reintjes zijn bedrijfsontwikkeling toelichtte: van groei en omschakeling naar biologisch tot recente forse extensivering, gecombineerd met nevenactiviteiten zoals kinderopvang en dagbesteding.
Bijeenkomst 23 juli 2025
Op 23 juli 2025 vond de bijeenkomst Boeren van het Zuiden plaats bij Dorus van Loon in Kaatsheuvel. Na welkom en vaststelling van het vorige verslag gaf de projectleiding een update. Het communicatieplan is gereed (reacties gevraagd vóór 11 augustus), het gebiedsplan wordt verder uitgewerkt door EVO Kompas en er zijn aandachtspunten rond monitoring van stikstofdierexcretie en de CRV Fosfaatplanner.
Overgebleven hectares gaan in een gezamenlijke “hectare-pot”. De bijeenkomst van 16 oktober wordt verplaatst naar de avond.
Nick van Eekeren verzorgde een uitgebreide inhoudelijke toelichting over grasland en bodem. Kernboodschap: kijk anders naar de bodem, niet alleen naar bemesting. Organische stof, bodemleven, structuur en klaver zijn cruciaal, zeker nu kunstmestgebruik beperkt is. Blijvend grasland en grasklaver spelen een grote rol in stikstofbinding, waterhuishouding en bodemkwaliteit. Ploegen leidt tot verlies van organische stof en bodemleven; roteren en zorgvuldig beheer leveren meer op. Ook werd ingegaan op pH, bekalking, calcium/magnesium, doorzaaien en rotatieteelten.
De middag werd afgesloten met actiepunten, een rondvraag (o.a. over bokashi) en een rondleiding over het biologische melkveebedrijf en de zorgboerderij van Dorus en Jolène van Loon.
Bijeenkomst 8 september 2025
Op 8 september 2025 vond de bijeenkomst Boeren van het Zuiden plaats bij De Bloemplaathoeve in Almkerk. Na vaststelling van het vorige verslag gaf projectleider Judith van der Bruggen een update: het communicatieplan is gereed, het gebiedsplan is in concept en wordt binnenkort besproken, de monitoring van stikstofdierexcretie loopt door en de meeste individuele bedrijfsplannen zijn gestart. Ook zijn de data voor komende bijeenkomsten vastgesteld.
In een rondje langs de deelnemers werden recente successen en trotsmomenten gedeeld. Aansluitend was er een inhoudelijke workshop door Yvonne Verbeek (Boerenverstand) over het verminderen van ammoniakemissie via managementmaatregelen. Hierbij kwamen zowel niet-geborgde als geborgde maatregelen aan bod, met aandacht voor TAN, ruw eiwit, beweiding, mestmanagement en doelsturing. De discussie benadrukte dat praktijkmaatregelen vaak meer effect hebben dan modellen laten zien.
De dag werd afgesloten met een rondleiding over De Bloemplaathoeve, het biologische melkveebedrijf van Christian van Winden en Saskia Kemmere. Het bedrijf werkt extensief met veel weidegang, volledig grasgevoerde koeien en verkoopt eigen zuivel en eieren via een automatenwinkel, ondersteund door zonnepanelen.
Bijeenkomst 16 oktober 2025
Op 16 oktober 2025 vond in De Beukenhof in Biezenmortel een bijeenkomst plaats van Boeren van het Zuiden, Duinboeren en andere geïnteresseerde boeren. Voorzitter Martien Vromans opende de avond met een toelichting op het project en de rol van Stichting Duinboeren en Maatschappij.
Tijdens een panelgesprek met betrokken partners (EVO Kompas, Louis Bolk Instituut, SDM, provincie Noord-Brabant en een deelnemende boer) werd ingegaan op de doelen richting 2029. Kernpunten waren de begeleiding van boeren naar een duurzamer en economisch levensvatbaar bedrijfsmodel, monitoring van bodemkwaliteit en biodiversiteit, en het streven om het project te laten uitgroeien tot een erkende en opschaalbare aanpak. Ook werd het ontstaan van het samenwerkingsverband en de positieve ervaringen van deelnemers belicht.
De provincie sprak steun uit voor het initiatief en gaf aan verduurzaming aantrekkelijk te willen houden en dit soort projecten te blijven faciliteren. Vanuit het publiek kwamen vragen over lokale afzet en bredere maatschappelijke druk op de landbouwsector.
Daarnaast gaf Peter Vanhoof een presentatie over het mestonderzoek TOPmest, waarin mest wordt benaderd als waardevolle grondstof en handvatten worden geboden om emissies te verminderen en bodemgezondheid te verbeteren. De avond werd afgesloten met de uitreiking van projectbordjes.
Bijeenkomst 14 november 2025
Op 14 november 2025 kwamen de Boeren van het Zuiden bijeen bij MTS Tegenbosch in Valkenswaard. Judith van der Bruggen opende de bijeenkomst. Er werd teruggeblikt op de grote bijeenkomst van 16 oktober, die als lang maar inhoudelijk waardevol werd ervaren. Met name de cursussen Regeneratieve Landbouw en de praktische toepasbaarheid daarvan werden positief besproken, evenals de behoefte aan meer experimenteerruimte en wederzijds begrip tussen boeren, overheden en terreinbeheerders.
De groep wisselde ervaringen uit over plannen en persoonlijke hoogtepunten voor de komende periode. Gerard Willems lichtte toe dat verlenging van regelingen afhangt van de gezamenlijke inzet en integraliteit, met aandacht voor het vergoeden van maatschappelijke diensten.
Verder waren er updates over het EVO Kompas, het gebiedsplan en de individuele bedrijfsplannen, met nadruk op eigen verantwoordelijkheid en tijdige aanlevering van gegevens. Voor 2026 werd gebrainstormd over thema’s voor bijeenkomsten, variërend van water en bodem tot opvolging, communicatie en nieuwe landbouwvormen.
De bijeenkomst werd afgesloten met updates van het Louis Bolk Instituut, een rondleiding over het bedrijf van Dirk Tegenbosch en een video over het Groen Ontwikkelfonds Brabant. De rondleiding gaf inzicht in de bedrijfsvoering, met sterke aandacht voor biodiversiteit, weidegang, bodemkwaliteit en duurzame energie.
